تعویض مفصل لگن و ران:فیزیوتراپی،ورزش و مراقبت های بعد از آن

 

2206_orig

تعویض مفصل لگن و ران همانند تعویض مفصل شانه یک روش جراحی تهاجمی است که در آن مفصل آسیب دیده لگن (در اکثر موارد در نتیجه ابتلا به استئو آرتریت) برداشته شده و با یک مفصل یا عضو مصنوعی جایگزین می شود. در بسیاری از مواقع ساختارهای داخل لگن (همچون غضروف یا سطوح استخوانی مفصل) ممکن است به خاطر استفاده بیش از حد، وارد شدن ضربه یا بعضی شرایط دیگر (همچون آرتریت روماتوئید، ایجاد تومور و موارد مانند آن) دچار آسیب دیدگی شود. این آسیب ها ممکن است فراتر از قابلیت درمان بدن باشد و در صورتی که به مقدار کافی شدید باشد، می تواند انجام عمل جراحی تعویض مفصل لگن را برای بیمار لازم نماید.  عمل جراحی تعویض مفصل لگن و ران بطور خاص برای بیمارانی انجام می شود که دچار بیماری حاد استئو آرتریت لگن بوده و این شرایط نسبت به روش های درمانی فیزیوتراپی و برنامه توان بخشی عکس العمل مناسب نشان نداده باشد. به این ترتیب بیمار احتمالاً دچار درد شدید و ناتوانی می شود.

عمل جراحی تعویض مفصل لگن  و تعویض مفصل ران معمولاً تحت بی هوشی عمومی یا بی حسی موضعی انجام می شود و به 2 تا 4 ساعت زمان نیاز دارد. مصرف داروهایی مثل آنتی بیوتیک ها معمولاً برای بیمار قبل از عمل جراحی تجویز می شود تا به این ترتیب بتوان از عوارض بالقوه احتمالی همچون عفونت پیش گیری کرد.

انجام این عمل جراحی معمولاً نیازمند ایجاد یک شکاف تقریباً 20 تا 30 سانتی متری در قسمت بالای لگن است. در ادامه بافت نرم همچون عضله از محل برداشته می شود تا به این ترتیب دسترسی به مفصل لگن ایجاد شود. به این ترتیب می توان سطوح آسیب دیده مفصل در نواحی حفره حقه ای و فیمور را خارج کرد. در ادامه پروتز در محل قرار گرفته و با استفاده از چسب مخصوص در محل تثبیت می شود. همچنین می توان پروتز را با یک روش دیگر بدون نیاز به چسب و با استفاده از منافذ میکروسکوپی در محل قرار داده و شرایط رشد عادی استخوان فیمور در پروتز را امکان پذیر کرد.

در  عمل جراحی تعویض مفصل لگن و تعویض مفصل ران معمولاً از مواد پلاستیکی یا فلزی برای تعویض حفره لگن استفاده می شود. در ادامه از یک لوله مخصوص برای خارج کردن ترشحات زخم استفاده شده و به بیمار جهت ادرار کردن سوند متصل می شود. در نهایت زخم با بخیه یا گیره های مخصوص بسته خواهد شد. عمل جراحی تعویض مفصل لگن بدون مشاهده عوارض خاص معمولاً به 3 تا 5 روز بستری در بیمارستان نیاز دارد (هر چند این شرایط از بیماری به بیمار دیگر با توجه به میزان بهبودی پس از عمل جراحی تعویض مفصل لگن می تواند متفاوت باشد).

مشکلاتی که نیاز به انجام عمل جراحی تعویض مفصل لگن را ایجاد می کنند

عمل جراحی تعویض مفصل لگن ممکن است برای بیمارانی تجویز شود که دارای مشکلات خاص در ارتباط با مفصل لگن خود باشند و این مشکلات نسبت به روش های درمانی فیزیوتراپی معمول و برنامه های توان بخشی واکنش مناسب نشان نداده باشند. به این ترتیب بیمار احتمالاً با درد شدید و ناتوانی مواجه می شود. بعضی از شرایطی که نیاز به درمان آنها با انجام عمل جراحی تعویض مفصل وجود دارد، به شرح زیر هستند:
•    استئو آرتریت حاد
•    آرتریت روماتوئید
•    آسیب دیدگی رباط یا عفونتی که باعث استئو آرتیت حاد می شود
•    ابتلا به بیماری نقرس
•    نکروز آواسکولار (مرگ استخوان به دنبال عدم عرضه مناسب خون به آن)
•    بعضی از موارد شکستگی لگن (به خصوص مواردی که با احتمال بالای ابتلا به نکروز آواسکولار همراه است)
•    دیسپلازی استخوان (رشد غیر عادی استخوان)
•    تشکیل تومور

علائم و نشانه هایی که به انجام عمل جراحی تعویض مفصل لگن منتهی می شوند

بیماران معمولاً با ورم شدید، درد و سفتی مفصل و نیز علائمی مواجه می شوند که می توانند ملایم تا شدید باشند. در این حالت درد ممکن است در ناحیه جلو، پشت یا اطراف لگن، کشاله ران، و یا در بعضی موارد در ناحیه زانو، ماهیچه ساق پا، قوزک یا کف پا احساس شود. این علائم معمولاً با انجام فعالیت هایی که نیازمند وارد کردن فشار زیاد به بدن هستند (به خصوص بالا رفتن از تپه ها یا سطوح غیر هموار یا ایستادن برای یک مدت زمان طولانی)، خم شدن زیاد، صاف کردن یا پیچاندن لگن، بالا رفتن از پله ها، زانو زدن یا در هنگام چمباتمه زدن، تشدید می شوند.

بیمار در این شرایط با مشکل در ارتباط با وارد شدن به اتومبیل یا رخت خواب و خارج شدن از آن مواجه می شود. علاوه بر این بیمار ممکن است با یک پا راه رفته یا به خاطر درد نتواند وزن خود را تحمل کند. این علائم همچنین می تواند با استراحت کردن افزایش پیدا کرده و به صورت گرفتگی، درد یا سفتی (در اکثر مواقع در طول شب یا در ابتدای صبح) احساس شود.

در این شرایط هنگامی که ناحیه لگن خود و محل زخم های جراحی را لمس می کنید، معمولاً با احساس درد و حساسیت مواجه می شوید. افزایش دمای داخل بافت بدن نیز یکی از مشکلات رایج بیمار در این زمان می باشد. علاوه بر این ممکن است لگن احساس ضعیف شدن یا بی ثباتی پیدا کرده و در بعضی موارد خاص با انجام بعضی حرکت ها احساس فرو ریختن در لگن ایجاد شود. کبودی، مورمور، یا بی حسی نیز ممکن است در بین بیماران مبتلا به مشکل مفصل لگن مشاهده شود و شدت این علائم از بیماری به بیمار دیگر متفاوت می باشد.

فیزیوتراپی عمل جراحی تعویض مفصل لگن

استفاده از روش های فیزیوتراپی تعویض مفصل ران و تعویض مفصل لگن قبل و پس از درمان برای تسریع فرآیند بهبود و اطمینان از دستیابی به نتایج بهینه در ارتباط با بازیابی دامنه حرکت و عملکرد صحیح مفصل لگن از اهمیت خاص برخوردار است. روش های معمول مورد استفاده در فیزیوتراپی تعویض مفصل ران پس از عمل جراحی تعویض مفصل لگن به شرح زیر هستند:

•    تکنیک درمان دستی (MTT): در این حالت از دست ها برای ماساژ بافت نرم، کشیدن و حرکت مفصل استفاده می شود و به این ترتیب می توان نحوه قرارگیری، تحرک و دامنه حرکت مفصل را بهبود بخشید. با استفاده از این تکنیک ها امکان کاهش درد بیمار نیز وجود خواهد داشت.

•    تمرین های حرکتی (TE): شامل انجام تمرین های کششی و تقویتی برای بازیابی تحرک، دامنه حرکت، تثبیت و کاهش فشار وارد شده بر غضروف مفصل لگن است.

•    باز آموزی عصبی عضلانی (NMR): از این روش برای بازیابی ثبات، حفظ اندام های تحتانی، و بهبود تکنیک ها و مکانیزم های حرکتی (برای مثال در ارتباط با راه رفتن، زانو زدن، چمباتمه زدن و پریدن) اندام های تحتانی به منظور کاهش فشار وارد شده به بورس ها و تاندون ها در هنگام انجام فعالیت های روزمره استفاده می شود.

•    مدالیتی ها: شامل استفاده از امواج مافوق صوت، تحریک الکتریکی، یخ و سرما درمانی، لیزر درمانی حرکت های کششی و سایر روش ها به منظور کاهش درد و التهاب ایجاد شده در ساختار مفاصل آسیب دیده است.

برای اطلاع دقیق از قیمت فیزیوتراپی تعویض مفصل لگن هم بهتر است با پزشک مشورت نمایید.

ورزش و حرکات اصلاحی پس از تعویض مفصل لگن

تمرین های حرکتی زیر برای بیماران پس از انجام عمل جراحی تعویض مفصل لگن استفاده می شوند. انجام این تمرین ها معمولاً می توانند با تایید بی خطر بودن آنها توسط جراحی ارتوپد یا متخصص فیزیوتراپی شروع شوند. به این ترتیب لازم است قبل از شروع آنها درباره مناسب بودن فیزیوتراپی تعویض مفصل ران با متخصص خود صحبت کنید.

معمولاً، این تمرین ها می بایست برای 3 تا 4 بار در روز تکرار شده و باعث افزایش درد یا تشدید علائم بیماری نشوند.

تمرین 1: افزایش انعطاف پذیری و قدرت مفصل لگن

1
 
•    به پهلو در حالتی که لگن و زانوهای شما خم است قرار گرفته و یک بالش در بین زانوهای خود قرار دهید.
•    پاهای خود را نزدیک به یکدیگر نگه دارید.
•    عضلات پشت خود را پیچ نداده یا از آنها استفاده نکنید.
•    زانوی بالا خود را از روی بالش مشابه باز کردن لبه های صدف بلند کنید.
•    این وضعیت را برای 3 تا 5 ثانیه حفظ کرده و سپس زانوی خود را پایین بیاورید. سپس حرکت را تکرار نمایید.

تمرین 2: افزایش انعطاف پذیری و نیرومندی مفصل لگن

2
 
•    به پهلو دراز کشیده و پای پایین خود را خم کنید تا از افتادن به پشت جلوگیری شود.
•    پای بالای خود را صاف کرده، سپس آن را به سمت سقف بلند نمایید و مطمئن شوید به سمت جلو یا عقب چرخش نمی کنید.
•    به آرامی پای خود را پایین آورده و حرکت را تکرار نمایید.

تمرین 3: افزایش انعطاف پذیری مفصل لگن و تقویت عضلات لگن و شکم

3
 
•    در حالت دراز کش قرار گرفته و یک پای خود را خم کنید.
•    عضلات شکم خود را سفت کرده و پای خم خود را به دقت تا زاویه 90 درجه بالا ببرید.
•    در حالتی که عضلات شکم شما جمع شده است، به آرامی پای خود را به نقطه شروع حرکت باز گردانده و حرکت را تکرار کنید.

تمرین 4: تقویت مفصل لگن

4
 
•    بر روی شکم خود دراز بکشید.
•    عضلات باسن خود را جمع کرده و یک پای خود را بلند کنید.
•    این حرکت را برای 3 تا 5 بار انجام داده و سپس پای خود را پایین بیاورید. حرکت را تکرار نمایید.

تمرین 5: افزایش انعطاف پذیری و تقویت عضلات پشت ران

5
 
•    بر روی شکم خود دراز کشیده و پاهای خود را صاف کنید.
•    یک پای خود را خم کرده و پاشنه پا را به سمت باسن حرکت دهید.
•    به آرامی پای خود را پایین آورده و به موقعیت اولیه باز گردانید. حرکت را تکرار نمایید.

تمرین 6: تقویت عضلات جلوی ران

66
 
•    بر روی یک صندلی محکم نشسته و یک حلقه کششی دور قوزک های پا قرار دهید.
•    یک پای خود را بلند کرده و در حالی که پای دیگر بر روی زمین قرار داشته و حلقه کششی را نگه می دارد، سعی کنید پای خود را صاف نمایید.
•    به آرامی پای خود را پایین آورده و به حالت اولیه باز گردید. سپس حرکت را تکرار کنید.

تمرین 7: تقویت عضلات پشت ران
 7
•    بر روی یک صندلی محکم نشسته و یک حلقه کششی دور قوزک های پا قرار دهید.
•    یک پای خود را به زیر صندلی در حالتی بکشید که پای دیگر بر روی یک سطح محکم قرار گرفته و حلقه کششی را نگه داشته باشد.
•    به آرامی به موقعیت اولیه باز گشته و حرکت را تکرار نمایید.

تمرین 8: تقویت ران ها
 8
•    بر روی یک صندلی محکم نشسته و یک حلقه کششی دور ران های خود قرار دهید. در این حالت لازم است کف پاهای شما بر روی زمین قرار داشته باشد.
•    پاهای خود را با فشار از هم جدا کرده و آنها را از هم فاصله دهید تا حلقه کششی دور ران ها در حالت کشیده قرار گیرد.
•    این وضعیت را برای 3 تا 5 ثانیه حفظ کرده و سپس پاها را به موقعیت اولیه باز گردانید.

تمرین 9: تقویت ران ها و بهبود وضعیت تعادل

9
 
•    یک سمت یک حلقه کششی را به پایه میز و سمت دیگر آن را دور قوزک یک پای خود بپیچید.
•    دست خود را برای حفظ تعادل به میز گرفته و در حالت ایستاده قرار گیرید.
•    پای خود را در حالت صاف به پهلو از میز دور کنید تا در حلقه دور قوزک پا کشیدگی ایجاد شود.
•    این حرکت را برای 3 تا 5 بار تکرار کرده و سپس به آرامی به محل شروع تمرین باز گردید. این حرکت را تکرار کنید.

تمرین 10: تقویت ران ها

10

•    یک انتهای حلقه کششی را به یک پایه میز و انتهای دیگر آن را به قوزک یک پای خود متصل کنید.
•    برای حفظ تعادل دست خود را به میز گرفته و در حالت صاف بایستید. در این حالت باید صورت شما به سمت میز باشد.
•    در حالتی که پای خود را صاف نگه داشته اید، قوزک پای عقب خود را کشیده و از میز دور کنید تا در حلقه کشیدگی ایجاد شود.
•    این حرکت را برای 3 تا 5 بار تکرار کرده و به آرامی به محل اولیه شروع تمرین باز گردید. حرکت را تکرار نمایید.

تمرین 11: تقویت ران ها

11
 
•    یک انتهای حلقه کششی را به یک پایه میز و انتهای دیگر آن را به قوزک یک پای خود متصل کنید.
•    برای حفظ تعادل دست خود را به میز گرفته و در حالت صاف بایستید. در این حالت باید پشت شما به سمت میز باشد.
•    در حالتی که پای خود را صاف نگه داشته اید، قوزک پای خود را به سمت جلو حرکت داده و از میز دور کنید تا در حلقه کشیدگی ایجاد شود.
•    این حرکت را برای 3 تا 5 بار تکرار کرده و به آرامی به محل اولیه شروع تمرین باز گردید. حرکت را تکرار نمایید.

تمرین 12: تقویت عضلات پا و بهبود وضعیت تعادل
 

12
•    یک کتاب قطور یا جعبه با ضخامت مناسب روی زمین قرار داده و از آن به عنوان پله استفاده کنید.
•    دست خود را برای حفظ تعادل به یک میز گرفته، در این حالت به جلو قدم برداشته و به روی کتاب یا جعبه بروید.
•    به آرامی از روی کتاب یا جعبه پایین بیایید. این حرکت را تکرار کنید.

تمرین 13: تقویت عضلات پا و بهبود وضعیت تعادل
 

13
•    یک کتاب قطور یا جعبه با ضخامت مناسب روی زمین قرار داده و از آن به عنوان پله استفاده کنید.
•    دست خود را برای حفظ تعادل به یک میز گرفته، در این حالت به پهلو قدم برداشته و به روی کتاب یا جعبه بروید.
•    به آرامی از روی کتاب یا جعبه پایین بیایید. این حرکت را تکرار کنید.

تمرین 14: تقویت عضلات پا و بهبود وضعیت تعادل

14
 
•    دست خود را برای حفظ تعادل بر روی یک میز قرار داده و وزن خود را بر روی پای عمل شده قرار دهید. سپس به آرامی پای دیگر خود را از زمین بلند کنید.
•    وضعیت خود را حفظ کرده و به یک طرف خم نشوید.
•    سعی کنید تعادل خود را برای 30 ثانیه حفظ کنید.
•    پای خود را پایین آورده و بر روی زمین قرار دهید.
•    حرکت را در مجموع برای 5 دقیقه تکرار کنید.
•    پای خود را عوض کرده و حرکت را تکرار نمایید.