درمان کمر درد با فیزیوتراپی و ورزش

sciaticaman

دلایل بسیار زیادی برای کمردرد وجود دارد و افراد ممکن است کمر درد خود را با کلمات گوناگونی شرح دهند. هر چند اسپاسم عضلانی شایع ترین دلیل کمر درد است ، اما مانند دیگر نقاط بدن ، ستون فقرات نیز ممکن است دچار بیماری ها و آسیب های مختلفی ( مانند عفونت و ..) شود. ورزش برای کمر درد یکی از روش های بهبود کمر درد است. در این مقاله برخی از شایع ترین دلایل کمر درد ، سایر علائم همراه با درد کمر و نحوه درمان کمر درد بررسی شده است .

فیزیوتراپی یک روش درمانی ایده آل برای کنترل درد کمر است. در صورت مراجعه به موقع ، فیزیوتراپی نه تنها روند درمان کمردرد شما را سریع تر می کند بلکه از بروز مجدد کمر درد جلوگیری می کند.فیزیوتراپیست ابتدا شما را معاینه می کند تا مطمئن شود که  درد کمر شما مرتبط بیماری یا آسیب جدی و خطرناک نباشد. پس از آن او دلیل اصلی کمر درد شما را خواهد یافت و روش های درمان آن و پیشگیری از بروز مشکلات مجدد را ارائه خواهد داد.

علت ها و دلایل

شایع ترین دلایل درد کمر عبارتند از:

کشیدگی ( رگ به رگ شدن عضلات) : ممکن است دلیل کمر درد کشیدگی لیگامنت ها یا تاندون ها و یا ماهیچه های کمر باشد. لیگامنت ها در واقع رباط هایی هستند که وظیفه حمایت و نگهداری از ستون فقرات و مفاصل آن ( مفاصل فاست) را بر عهده دارند . کشیدگی عضلات ، تاندون ها یا رباط ها ممکن است بر اثر زمین خوردن ، عادات حرکتی غلط (مثلا بلند کردن جسم سنگین و همزمان چرخاندن کمر) ، تصادف با اتومبیل و بسیاری دلایل دیگر رخ دهد. کشیدگی و آسیب به عضلات یا رباط ها و تاندون های ستون فقرات معمولا دردناک است و تا مدتی دامنه حرکتی فرد را محدود خواهد کرد.

وارد شدن فشار به عصب های ستون فقرات : هنگامی که یک رشته عصبی در ستون فقرات تحت فشار قرار می گیرد یا گیر می افتد ، ملتهب شده و شروع به ارسال سیگنال های درد به مغز می کند. بسیاری از آسیب ها و اختلالات ستون فقرات می تواند موجب گیر افتادگی یا فشار به ریشه های عصبی ستون فقرات شود، به طور مثال : بیرون زدگی دیسک ها ، ضخیم شدن رباط های ستون فقرات و تشکیل زائده استخوانی در مهره های ستون فقرات.

برآمدگی ، بیرون زدگی یا پارگی دیسک کمر: در این حالت محتویات داخل دیسک کمر ( با نام نوکلئوس پولپوس) فشرده می شود و لایه سخت خارجی دیسک ( با نام آنولوس فیبروس) را پاره کرده و از درون دیسک بیرون می زند. پس از پارگی دیسک محتویات داخل دیسک ( نئکلئوس پولپوس) که از درون دیسک بیرون زده است به ریشه های عصبی یا نخاع در ستون فقرات فشار می آورد و باعث بروز کمر درد می شود. درد کمر در این حالت ممکن است  با درد پا ها باشد. البته ممکن است به بیمار گفته شود که دچار سیاتیک است.

اصطلاح سیاتیک در پزشکی به گروهی از علائم گفته می شود که بر اثر وارد آمدن فشار به عصبی به نام سیاتیک ایجاد می شود.

فرسایش دیسک و مهره های ستون فقرات : فرسایش ستون فقرات بر اثر بالا رفتن سن ایجاد می شود. این حالت در واقع یک بیماری نیست بلکه شامل تغییراتی می شود که یه صورت طبیعی با بالا رفتن سن فرد در ستون فقرات  ایجاد می شود. با بالا رفتن سن دیسک های بین مهره ای ستون فقرات خشک می شوند و حجم آن ها کاهش میابد ، با تغییر فرم و کاهش ارتفاع دیسک ( بر اثرکم شدن حجم آب درون دیسک) فاصله بین مهره های ستون فقرات کاهش میابد و فضای موجود برای عصب ها نیز کم می شود.

سطح غضروفی مفاصل فاست در ستون فقرات نیز با بالا رفتن سن فرسایش میابد و زائده های استخوانی در اطراف مهره های ستون فقرات شکل می گیرند و این زائده ها ممکن است به سمت کانال نخاعی رشد کنند و موجب درد شوند.

اختلالات مفصل ساکروایلیاک : اساسی ترین بخش در لگن مفصل ساکروایلیاک می باشد. مفاصل ساکروایلیاک یا مفاصل خاجی در واقع محل اتصال ستون فقرات به استخوان لگن هستند. این مفاصل توسط رباط های بزرگی حمایت می شوند. میزان دامنه حرکت این مفصل بسیار کم است . ممکن است این مفاصل بیش از حد حرکت کنند یا برعکس به اندازه کافی حرکت نکنند.. در هر دو صورت مفصل ساکروایلیاک به خوبی عمل نمیکند و موجب بروز علائمی مانند درد کمر و درد در بالای پاها می شود.

سایر دلایل کمر درد :

عفونت در ستون فقرات : عفونت ستون فقرات یکی از دلایل کمردرد است که کمتر شایع است. عفونت ممکن است باکتریایی یا میکروبی باشد و می تواند بر دیسک های بین مهره ای ، استخوان های ستون فقرات ، طناب نخاعی و فضای بین ریشه های عصبی در ستون فقرات ( فضای اپیدورال) اثر بگذارد

تومور های ستون فقرات : تومور های ستون فقرات ممکن است خوش خیم یا بدخیم باشند که در صورت بدخیم بودن به آن سرطان گفته می شود. این رشد غیر عادی سلول ها ( به نام نئوپلاسم) میتواند از نوع اولیه ( رشد سلول ها در همان محل اولیه) یا از نوع متاستاتیک ( رشد سلول ها در محلی دیگراز محل اولیه ) باشد. سرطان نوع اولیه در مهره های ستون فقرات ؛ ریشه های عصبی و طناب نخاعی شکل می گیرد و در سرطان متاستاتیک ، سرطان اولیه از نقاط گفته شده به سایر نقاط بدن نیز سرایت می کند : مانند سینه ها ، کلیه یا کبد.

 علائم و نشانه ها

کمر درد خودش یک علامت و نشانه است. اما درد کمر ممکن است به شکل های مختلفی بروز کند. علائمی که فرد در خود مشاهده می کند بسته به نوع آسیب و محل آسیب در ستون فقرات می تواند به صورت های متفاوتی باشد.

کمردرد ممکن است حاد یا مزمن باشد . درد حاد به دردی گفته میشود که برای 4 تا 6 هفته طول کشیده است اما درد های مزمن برای زمان بسیاری طولانی تری ( گاهی در طول عمر شخص) ادامه دار بوده است. افرادی که دارای درد مزمن کمر هستند ممکن است در مقاطعی درد حاد کمر را نیز تجربه کنند.

کمردرد ممکن است ناگهانی و با حالت تیر کشنده باشد یا ممکن است خفیف باشد و به طور مبهمی حس شود. ممکن است درد کمر هنگام حرکت کردن حس شود یا تنها در هنگام سرفه کردن یا عطسه کردن شخص حس شود.

احتمال دارد همراه با درد کمر در دست یا پای خود احساس گزگز یا مورمور یا بی حسی کنید. ممکن است درد کمر شما تا پاها ادامه داشته باشد که در این صورت به آن سیاتیک گفته می شود.

درمان کمر درد به شیوه صحیح از اهمیت بالایی برخوردار است. در صورتی کمر درد شما ادامه دارد و خوب نمی شود باید حتما به پزشک مراجعه کنید . همچنین در صورتی که همراه با درد کمر یکی از علائم زیر را مشاهده کردید لازم است فورا به پزشک مراجعه کنید :

  • دردی که به طور چشمگیری در حال شدت یافتن است
  • دردی که مانع از انجام کارهای روزانه شما می شود
  • احساس کرختی یا بیحسی در پاها
  • احساس کرختی و بی حسی یا گزگز در دست ها
  • عدم توانایی کنترل ادرار و مدفوع

تشخیص

در صورتی که کمر درد شدیدی دارید که برای مدت بیش از چند روز ادامه یافته است و علائمی دیگری همراه با درد کمر مشاهده می کنید لازم است به متخصص ستون فقرات مراجعه کنید. در هنگام معاینه پزشک سولاتی از شما می پرسد و برخی معاینات فیزیکی را روی شما انجام می دهد تا به دلیل اصلی درد کمر شما پی ببرد و یک برنامه درمانی مناسب برای درمان آن و کنترل علائم شما تا زمان بهبودی کامل تدوین کند. ممکن است برای تشخیص علت کمر درد علاوه بر معاینه فیزیکی نیاز به انجام آزمایشات عکسبرداری از جمه عکسبرداری اشعه ایکس ، یا سی تی اسکن نیز باشد.

درمان کمر درد با فیزیوتراپی

فیزیوتراپ روش های درمانی متعددی را می تواند به شما پیشنهاد می کند که اثر گذاری هر یک از آن ها برای درمان کمر درد اثبات شده و قطعی است. این روش ها شامل تمرین درمانی ، درمان دستی ، ترکشن و استفاده از بسیاری از مدالیته های درمانی دیگر است. فیزیوتراپیست همچنین برای رعایت عادات حرکتی صحیح ، نحوه تسکین درد و انجام تمرینات ویژه در خانه به شما تمام اطلاعات لازم را می دهد.

شما می توانید برای درمان کمر درد خود به فیزیوتراپی مراجعه کنید ، همچنین ممکن است پزشک ، شما را به مرکز فیزیوتراپی ارجاع دهد. فیزیوتراپیست می تواند در بهبود کمر دردتان کمک کند و به شما کمک کند دوباره مانند قبل کمر خود را حرکت دهید و به شما آموزش خواهد داد که چگونه درد خود را کنترل کنید. به کمک فیزیوتراپی کمر درد می توانید بدون نیاز به انجام عمل جراحی و صرف هزینه های گزاف و مصرف دارو و مواجهه با عوارض آن ، توان حرکتی کمر خود را بازیابید و درد آن را بهبود دهید. توصیه میکنیم در صورتی که در حال حاضر کمر درد دارید

  • تا جایی که میتوانید مانند قبل به فعالیت خود ادامه دهید چرا که استراحت در تخت برای مدت زمان بیشتر از یک روز می تواند روند بهبودی شما را کند کند
  • در صورتی که برای بیش از چند روز درد شما ادامه یافت به یک مرکز فیزیوتراپی مراجعه کنید

درمان های فیزیوتراپی شامل دو دسته فعال و منفعل می شود. درمان های منفعل ( معمولا به کمک دستگاه ها و یا درمان های دستی) به ریلکس کردن عضلات و کاهش درد کمک میکند به همین منظور در ابتدای درمان ، از روش های منفعل برای بهبود وضعیت فرد استفاده می شود و هدف این است که بیمار برای انجام درمان های فعال آماده شود. درمان های فعال ، تمرینات و حرکاتی هستند که کمر شما را تقویت می کنند و بروز مجدد کمر درد جلوگیری می کنند.

روش های درمانی منفعل

درمان های منفعل شامل موارد مختلفی است که برخی از مهمترین آن ها در ادامه آمده است :

ماساژ : بر طرف کردن گرفتگی های مزمن در عضلات کمر و برطرف کردن تنش وارد شده به عضلات بر اثر فعالیت های روزانه هدف اصلی ماساژ درمانی کمردرد و  ماساژ ستون فقرات می باشد.

درمان های دستی : فیزیوتراپ ها از بسیاری از تکنیک ها ی درمان دستی و جاندازی برای بهبود عمکرد مفاصل و بافت های مربوطه ( عضلات ، رباط ها ، تاندون ها و کپسول های مفصلی) استفاده می کنندو

سرما درمانی : سرما درمانی یا به اصطلاح کرایوتراپی برای کاهش سرعت جریان خون در ناحیه آسیب دیده به منظور کاهش التهاب ، گرفتگی عضلات و درد استفاده می شود. سرما درمانی از طریق گذاشتن کمپرس سرد یا انجام ماساژ سرد انجام می شود. روش دیگر سرما درمانی استفاده از اسپری مخصوص به نام فلورومتان در محل آسیب است.

الکتروتراپی با دستگاه TENS : توسط این دستگاه ماهیچه های شما با ارسال یک جریان الکتریکی ایمن به آن ، تحریک می شود . این روش یه کاهش گرفتگی کمر و افزایش ترشح اندورفین و ترشح طبیعی مواد تسکین دهنده درد در محل آسیب کمک می کند.

اولتراسوند : اولتراسوند با افزایش جریان خون به کاهش گرفتگی عضله ، تورم و خشکی مفاصل و تسکین درد کمک می کند. این کار با فرستادن امواجی به عضلات و به وجود آمدن گرما انجام می شود که به بالا رفتن جریان خون و تسریع بهبودی کمک می کند.

روش های درمانی فعال

در قسمت درمان با روش های فعال فیزیوتراپیست تمرینات و حرکات بسیاری به شما آموزش می دهد . انجام این تمرینات به منظور بهبودی انعطاف پذیری، قدرت عضلانی ، ثبات عضلانی و تعادل و تفزایش دامنه حرکنی مفاصل ستون فقرات می باشد. برنامه تمرینی برای هر شخص متفاوت است و با توجه به وضعیت او و همچنین سوابق پزشکی او تدوین شده است. ممکن است تمریناتی که فیزیوتراپ برای کمر درد شما پیشنهاد کرده است برای درمان کمر درد شخص دیگری مناسب نباشد چرا که ممکن است علت اصلی کمر درد شما با شخص دیگر کاملا متفاوت باشد.

ورزش و حرکات اصلاحی

نوع آسیب و میزان آسیب وارد شده به کمر به طور چشم گیری بر نوع تمرینات مورد نیاز برای بهبود آن تاثیر دارد بنابر این قبل از شروع هرگونه ورزش درمانی کمر لازم است با فیزیوتراپ خود مشورت کنید. به خاطر داشته باشید که باید در حین تمرین به آرامی عضلات خود را بکشید ، نفس عمیق بکشید و بر روی عضلات کمر خود تمرکز کنید و به نحوی تمرینات را انجام دهید که انجام آن دردناک نباشد. در ادامه برخی حرکات اصلاحی ابتدایی که عموما برای درمان کمر درد تجویز می شوند اورده شده است. در مورد انجام این حرکات لازم است با فیزیوتراپ خود مشورت کنید.

تمرین 1
1

بر روی کمر خود بخوابید و سپس زانو های خود را به سمت چپ بچرخانید . این حالت را به مدت زمان 6 تا 8 بار نفس کشیدن نگه دارید. سپس لگن و زانوی خود را به حالت اولیه برگردانید و حرکت را در سمت دیگر انجام دهید.

تمرین 2
  2

به همان حالت قبل روی زمین بخوابید و زانوی خود را به سمت سینه بالا بکشید سپس زانوی خود را ( مانند قبل) به سمت چپ و راست بچرخانید.

تمرین 3
3

روی کمر خود بخوابید و زانو ها را خم کنید و کف پایتان کاملا روی زمین قرار دهید( با فاصله 4 تا 6 اینچ از باسن)  و پاها را به اندازه عرض لگن باز کنید. سپس لگن خود را در حدوود 4 اینچ از زمین فاصله دهید و به سمت چپ بچرخانید و این حرکت را برای سمت دیگر نیز انجام دهید.

تمرین 4

44
بر روی کمر خود بخوابید و زانوهای خود را با زاویه 90 درجه در بالای لگن خود قرار دهید. سپس مچ پای راست خود را روی زانو چپ خود قرار دهید سپس دستان خود را به دور پای چپتان حلقه کنید و  در به آرامی با دستان خود پای خود را به سمت قفسه سینه خود بکشید در حالی که با پای خود به سمت مخالف فشار می آورید. این حالت را برای زمانی به اندازه 6 تا 8 بار نفس کشیدن نگه دارید و سپس این حرکت را در سمت دیگر تکرار کنید.

تمرین 5 

 5
به روی کمر خود بخوابید . سپس لگن خود را از زمین بلند کنید در حالی که با شانه و بازوی خود به زمین فشار می آورید و خود را بالا نگه داشته اید دو دست خود را زیر بدن خود به هم برسانید و در هم حلقه کنید و تا حدی بدن خود را بالا بکشید که قفسه سینه به چانه نزدیکم شود. این حالت را برای مدت زمانی معادل شش تا 8 بار نفس کشیدن نگه دارید. سپس به آرامی از قسمت لبالای ستون فقرات پایین به سمت زمین برگردید تا به حالت اولیه برسید. به اندازه 4 بار نفس کشیدن استراحت کنید و سپس این حرکت را تکرار کنید.

تمرین 6 

6
اول به حالت چهار دست پا قرار بگیرید و سپس بدن خود را در حالت تمرین شنا قرار دهید. در این حالت باید لگن شما در حالت صاف و از یک طرف با شانه های شما و از طرف دیگر با مچ پا در یک راستا قرار گرفته باشد (لگن به سمت بالا یا پایین خمیده نباشد). عضلات شکم را منقبض کنید و این حالت را برای زمان معادل 5 بار نفس کشیدن نگه دارید. سپس زانو های خو را خم کنید و دوباره  به حالت چهار دست پا دربیایید. برای زمان معادل 5 نفس استراحت کنید و حرکت را تکرار کنید.

تمرین7

  7
برای رفع کمر درد به حالت چهار دست و پا قرار گیرید. دستان خود را در زیر شانه و زانو هایتان در زیر لگن قرار گیرد. و انگشتان پا نیز در زیر مچ پا قرار گیرد.سپس لگن خود را به سمت بالا بکشید و شانه های خود را به سمت عقب بگیرید تا قفسه سینه باز شود و سر را به سمت بالا بگیرید. سپس انگشتان پای خود را روی زمین بگذارید، کمر خود را خم کنید و سر خود را به سمت پایین بگیرید تا عضلات بالای کمر و گردن را ریلکس کنید.  این حرکت را با هر بارنفس کشیدن انجام دهید و برای شش بار ( شش نفس) تکرار کنید.

77

فیزیوتراپیست در صورت نیاز در مورد نحوه صحیح نشستن و ایستادن و عادات حرکتی صحیح در طول انجام فعالیت های روزانه به شما آموزش های لازم را می دهد و این کار در واقع بخش خود درمانی یا مراقبت از خود در فیزیوتراپی می باشد. در حین انجام درمان های فیزیوتراپی و انجام تمرینات در مورد عادات حرکتی صحیح و اصولی که به مراقبت بهتر از بدن شما و سلامتیتان کمک میکند به شما آموزش داده می شود.

فیزیوتراپیست در نهایت به شما یک برنامه تمرینی برای انجام دادن در خانه می دهد. انجام این تمرینات علاوه بر جلوگیری ار آسیب مجدد کمر  و همچنین به سلامتی شما کمک زیادی می کند.